Zoals er naast de reguliere universiteiten de ‘Open Universiteit’ is, zo is er naast de conservatoria de Schumann Akademie: dé plek voor wie bij nader inzien alsnog graag een muziekstudie wil doen of zelfs een muziekvakdiploma halen. Martine Mussies interviewde twee organisten om een beeld te geven van wat studeren aan de Schumann Akademie inhoudt: Bert ten Hoeve, die er in 2003 zijn getuigschrift Hoger Beroepsonderwijs Muziek behaalde; en Euwe de Jong, directeur van het instituut.

De Schumann Akademie ontstond in 1995 uit een fusie tussen het MOS en het RMO. Eén van de mogelijkheden die de Akademie biedt is de zogenaamde Combi-opleiding. Met deze opleiding, uniek in Nederland, kunnen studenten schriftelijk colleges Algemene Theoretische Vakken volgen. Voor Bert ten Hoeve was het een uitkomst: ‘Ik koos voor de Combi-opleiding, omdat ik nog niet wist in welk tempo ik naast mijn dagelijkse werk kon studeren. Op deze manier hoefde ik naast mijn drukke baan – ik was conrector en docent wiskunde op een grote scholengemeenschap – niet elke week naar de cursuslocatie. Aan de andere kant vermoedde ik dat veel leerstof me al bekend zou zijn, wat dan weer een positief effect zou hebben op het studietempo.’

Ten Hoeve is zonder meer positief over de opleiding. ‘Alle schriftelijke lessen waren van een zeer goed niveau, evenals de begeleiding en correctie door Euwe de Jong. Het enige nadeel was dat in de Combi-opleiding geen Muziekgeschiedenis aan bod kwam. Dus toen ik na twee jaar Algemene Theoretische Vakken in 1997-1998, het derde jaar in Utrecht ging volgen, moest ik dat vak in zijn geheel alsnog en in één jaar doen.’ Voor het overige sloot de Combi-opleiding prima aan op het derde jaar. Ten Hoeve: ‘Alle theorielessen kreeg ik weer van Euwe en dat ging heel plezierig en goed. De muziekgeschiedeniscolleges werden gegeven door Eric Visser en ook zijn stijl van lesgeven sprak me zeer aan.’

Verschilt een gemiddelde klas op de Schumann Akademie veel van een doorsnee conservatoriumklas? Euwe de Jong vindt van wel: ‘Er is een groot verschil in motivatie van studenten’, meent hij. ‘Onze studenten zijn over het algemeen wat ouder en daardoor is hun motivatie veelal groter dan op het conservatorium.’ Bert ten Hoeve beaamt dat, maar maakt ook een kanttekening: veel studenten bleken bij het begin van de algemene opleiding vooral gericht te zijn geweest op hun eigen instrument. ‘Begrijpelijk natuurlijk: als je altijd maar met orgelmuziek bezig bent, zullen bijvoorbeeld de Weense klassieken je een zorg zijn. Vaak zijn de studenten in het begin dan ook betrekkelijk slecht geïnformeerd in brede zin. Ze kunnen daardoor moeite hebben met een vak als muziekgeschiedenis. In de tijd dat ik aan de academie studeerde, bleek het moeilijkste punt voor veel studenten dan ook het huiswerk te zijn.’

Daarmee noemt Ten Hoeve een essentieel aspect van studeren aan de Schumann Akademie: zelfstandigheid is een must, omdat de studenten maar één keer in de week les hebben. Euwe de Jong bevestigt het: ‘Ja, bij ons kom je maar één dagdeel, maar wel een dagdeel waarin heel veel gebeurt! Zo brengen wij mensen wat harmonie en contrapunt betreft in drie of vier jaar op hetzelfde niveau als een conservatorium. Op een vak als Algemene muziekleer scoren we gemiddeld genomen zelfs zeker zo goed, omdat het hier gestructureerder wordt aangeboden.’
Die structuur is een tweede belangrijk kenmerk van de Schumann Akademie: de verschillende vakken worden zoveel mogelijk geïntegreerd aangeboden. Bovendien wordt bij de samenstelling van het pakket expliciet gelet op wat de student praktisch met de theoretische kennis doet. Zo krijg je bijvoorbeeld in het eerste jaar geen apart onderdeel ritmetikken, zoals op het conservatorium. Euwe de Jong: ‘Wij hadden vroeger op het conservatorium zo’n ritmeklasje, nou, dat sloeg echt helemaal nergens op! Lekker op de trommeltjes slaan, maar snappen wat de bedoeling was, ho maar! Je moet zulke dingen eerst in een kader plaatsen. Daarom beginnen wij met muziekgeschiedenis ook niet in de Middeleeuwen, maar juist verder, bij de Weense Klassieken, dan kweek je een groter begrip. We doen dat omdat we vinden dat muziek geen hokjesvak is: alles heeft met elkaar te maken.’ De docenten willen de integratie nu verder doortrekken: ‘We zijn bezig om in de methodieklessen voor pianostudenten verbanden te leggen met de theorie en met de algemene onderwijsleer. Wat in de methodiekles verteld wordt, wordt dus toegepast in de hoofdvakles.’

De Schumann Akademie is primair een theorie-opleiding en kent geen toelatingsexamens. Wie een praktijkexamen in een hoofdvak wil doen, moet voorspelen bij één van de vakdocenten en die beoordeelt dan waar de student staat. ‘Studenten bewijzen zichzelf naar mijn overtuiging een grote dienst wanneer ze een ander dan hun eigen docent vragen om een “second opinion”,’ raadt Euwe de Jong aan. ‘Ga dus ook bij anderen voorspelen en laat hen hun prognose noteren. Zo krijg je een objectiever beeld van wat je mogelijkheden zijn.’

Na het afronden van de Algemene Theoretische Vakken kunnen studenten aan de Schumann Akademie desgewenst beginnen aan Algemene Onderwijsleer, Didactiek en – natuurlijk – voorbereidingen op het praktijkexamen. ‘Na het schriftelijk gedeelte werd me duidelijk dat het diploma haalbaar moest zijn’, zegt Bert ten Hoeve, ‘al wist ik bij lange na nog niet wat me later allemaal te wachten stond. Vooral het praktisch gedeelte was erg zwaar.’ Gezien zijn onderwijsopleiding en ervaring kreeg Ten Hoeve een vrijstelling voor de didactische vakken. Intussen had hij al privé-orgelles genomen bij Stephen Taylor in Utrecht, iemand die in principe helemaal los staat van de academie. ‘Het is enerzijds jammer dat die lessen voor het praktijkgedeelte van het hoofdvak niet geïntegreerd waren in de opleiding aan de Schumann Akademie,’ vindt Ten Hoeve. ‘Anderzijds is het ook een voordeel: je bent vrij in de keuze van je leraar.’ Alles bij elkaar was het vakkenpakket zeer compleet: zo startte in het najaar van 1999 een opleiding speciale vakdidactiek en orgelbouw, met als docent Wout van Andel. Ten Hoeve heeft lichte kritiek: ‘Het was heel interessant, maar jammer dat de lessen tweewekelijks waren, waardoor het geheel twee jaar duurde. Elke week les en dan in één jaar had voor mij best gekund.’

Hoewel de Akademie zich primair richt op mensen als Bert ten Hoeve, die een getuigschrift Hoger Beroepsonderwijs Muziek willen behalen, is de Schumann Akademie ook een prima instelling voor de enthousiaste amateur-organist. Euwe de Jong constateert dat de toeloop uit die groep groot is: ‘In elke eerstejaarsgroep vraag ik naar de ambities van de studenten en per klas van 10 of 12 mensen zijn er dan zo’n 7 tot 8 die ook daadwerkelijk de eindstreep wil halen; de anderen stellen hun doel anders. Prima. Wij geven twee tot drie keer per jaar een tentamen met een niet-bindend studieadvies en soms is de boodschap daarin heel duidelijk “je zult nooit een examen halen”. Maar iedereen bepaalt zelf of hij blijft of niet.’

Heeft het wel zin om allerlei theorievakken te doen, wanneer je technisch of muzikaal misschien helemaal nog niet ver bent? ‘Zeer zeker wel’, vindt Bert ten Hoeve. ‘Ik ging echt anders spelen als gevolg van de theorievakken. Vooral de lessen harmonie en contrapunt droegen hieraan bij. Voor een organist zijn improvisatie en harmonisatie belangrijke vaardigheden, en het is leuk als je wat je geleerd hebt al spelend in praktijk kunt brengen.’ Euwe de Jong is het met hem eens: ‘We hebben hier heel veel “tweede-kans-mensen”, die de lessen puur uit behoefte aan verbreding volgen. Er zijn zoveel mensen die al jaren een muziekopleiding wilden volgen, maar voor wie dat nooit mogelijk was. Nu kunnen ze dan, eindelijk, de drang die zij hebben omzetten in een basis. Of hun niveau van spelen hoog is of niet, doet er dan niet zoveel toe.’

Voor meer informatie, zie www.schumann.nl.
Studenten en oud-studenten ontmoeten kan via schumannakademie.hyves.nl

Speciaal voor E!M gemaakte collage!

“Festival, discotheek, muziekvoorstelling en beachclub: de vier muzikale hotspots in de zomer. Voor elke gelegenheid een nieuwe outfit? Niet nodig! Een veelzijdig jurkje combineer je met sandaaltjes voor Dance Valley, met killerheels voor de Jimmy Woo, of met een blazer voor Carré of het Concertgebouw. Diezelfde blazer kan ook een shortje of strandtuniek een heel andere uitstraling geven. Tel daar nog eens een allround tas als de clutch bij op en je bent altijd dressed for the occcation.” mailt Suusje Q.

Wie is Suusje?
Naam: Suusje Q. (1988)
Woonplaats: Amsterdam
Website: http://thefabulouslifeofsuusjeq.blogspot.com
E!M’s tip: fashion music
Passies: Mode, schrijven, reizen, muziek
Muzieksmaak: Van Lady Gaga tot Joss Stone en van Sade tot filmmuziek
Wishlist:

Met veel dank aan Bryan Cheng voor het overzetten!

“Does anyone have a rubber?” the maestro asked the orchestra, pencil in hand.

A titter passed among the musicians. Realizing his double-entendre, the conductor turned crimson, ruffling his hair in an embarrassed gesture.

The principal violist located a large white eraser and handed it over. The conductor rubbed out an old pencil marking, then returned the eraser. A quip was made about sharing a rubber, getting it back used.

A minute later, the eraser was borrowed again, and again returned.

The next time an eraser was needed, the principal violist gave the conductor a small, flat, white packet with serrated edges and a distinct shape inside. A surprised chuckle escaped the orchestra. The maestro shook his head, laughed, and held it up for all to see. He hesitated – and then, in one decisive motion, pocketed the package.

The joke was complete. Rehearsal continued as usual.”

Geschreven door Hilary Hahn

Gilles Apap is in 1963 geboren in Bougie, Algerije, maar groeide op in het Franse Nice. Daar studeerde hij viool aan het conservatorium, bij Gaby Gaglio. In 1985 verraste hij vriend en vijand door de eerste prijs te winnen in de categorie “contemporary music” van de Yehudi Menuhin Competition. Als violist valt hij op, doordat hij allerlei verschillende stijlen speelt. Niet alleen klassiek, maar ook zigeuner, swing, Iers, bluegrass en meer. Enige tijd was Apap concertmeester van de Santa Barbara Symphony in California. In 1996 kwam zijn bekendste cd uit Gilles Apap & the Transylvanian Mountain Boys. Maar daarnaast nam hij ook Enescu, Debussy en Ravel op. Hij heeft een eigen label, Apapaziz en geeft concerten over de hele wereld. Daarnaast speelde hij ook in diverse films.

Themacomponisten van 2009 zijn de jubilerende Purcell, Handel en Haydn. Drie grote namen die ook uitgebreid aan bod komen in E!M17 – binnenkort hier te downloaden!

De foto hiernaast is gemaakt door Stefan Bogers en meer muzikaal werk van deze creatieveling vindt je in de volgende E!M.

Voor iedereen die er niet bij kon zijn: een filmpje van de Gambomaan & de Matangi’s in “Un Jour Un Enfant”. Enjoy!

Beluister:
-een fragment van Arvo Pärts Fratres for violin, string orchestra and percussion (1977/1992)
-een fragment van Leos Janáceks Suite for string orchestra (1877).

Bekijk:
-een amateurfilmpje van een vorig Zoroconcert, met supercelliste Pamela Smits in het celloconcert van Hans Kox!

-de poster, ontworpen door Tonnie Jobse (jaja, die ken je vast nog uit E!M9)

AMSTERDAM – 14 jaar is ze. Maar toch bij Wibi Soerjadi aan de piano. Wonderkind Valentina Tóth moest al keuzes maken die bepalend zijn voor de rest van haar leven. Nadat zij drie keer Nederlands kampioene schermen werd, stopte ze met topsport om in musicals te kunnen spelen en op te treden als pianiste…

Inmiddels speelde Valentina in zes musicals en zong ze in drie opera’s. Dit jaar won ze het fameuze Prinses Christina Concours. „Een absoluut talent”, zegt onze eigen pianovirtuoos Wibi. „Nu moet ze nog kiezen: musical of zingen…”

Dat Valentina Tóth al op zesjarige leeftijd begon met schermen, is niet zo verwonderlijk. Haar vader, Andries Tóth, nam deel aan het wereldkampioenschap en droeg het ’schermvirus’ over op zijn dochter. Valentina heeft zijn talent en werd drie keer Nederlands jeugdkampioene. Maar de mooie Valentina heeft ook veel genen van haar moeder Gerhild. Van haar kreeg ze de liefde voor muziek en dans.

Valentina vertelt: „Piano spelen en optreden in musicals is superleuk. Van allebei word ik heel erg gelukkig. Ik wil mensen raken met wat ik doe. Of het nu zingen is of spelen. Dat geeft mij heel veel energie. Zodra ik een vleugel zie, wil ik weten hoe hij voelt en erop spelen.”

Op haar vijfde maakte ze voor het eerst kennis met de musical. Haar vader herinnert zich: „We namen haar mee naar Miss Saigon. Daar was ze zo van onder de indruk, dat ze kort daarna voor haar zesde verjaardag in plaats van een nieuwe fiets, zoals beloofd, nógmaals naar Miss Saigon wilde. Elke toon nam ze in zich op.”

Op haar achtste deed ze auditie voor een rol in de Sound of Music bij Joop van den Ende en werd ze Gretl, de kleinste van de kinderen van de familie Von Trapp. Later volgden rollen in o.m. Hamelen en Annie en Ciske de Rat, nu speelt ze in Joseph.

Valentina begon ook met pianospelen. Haar vader: „Het heeft jaren geduurd tot we de juiste leraar voor haar vonden. Toen zij twee jaar geleden de landelijke aanmoedigingsprijs won van het fameuze Christina Concours, wist Valentina dat ze op de goede weg zit.”

Valentina valt bij: „Ineens hoorde ik bij de beste tien van de vijfhonderd kandidaten. Dat kon ik bijna niet bevatten. En dit jaar was ik dus de eerste. Dat vind ik super.”

Valentina studeert, naast haar vele pianolessen, nu zo’n drie tot vier uur per dag op haar prachtige zwarte vleugel. Ze volgt nog steeds zangles en krijgt dans- en balletles van haar moeder, klassiek ballerina en beeldend kunstenaar. Met haar lessen op de dansacademie is ze inmiddels gestopt wegens gebrek aan tijd, door haar optredens tijdens concerten en recitals.

Wibi leerde Valentina via haar vader kennen, die hem schermles gaf. In ruil daarvoor gaf hij Valentina vijf jaar geleden een pianoles en heeft hij na afloop met haar geschermd. Valentina: „Hij was heel aardig voor me en we hebben verschrikkelijk gelachen. Ik vond het erg bemoedigend dat Wibi zei dat ik absoluut verder moet gaan. Dat was goed voor mijn zelfvertrouwen.”

Onzeker

Onlangs zagen Valentina en Wibi elkaar weer tijdens een optreden. Wibi, die in 1985 zelf op 15-jarige leeftijd de eerste prijs won op het Prinses Christina Concours, wat het begin van zijn grootse carrière was, was erg onder de indruk van haar spel. „Valentina speelt prachtig: puur, eerlijk, diep en buitengewoon expressief. Zij is absoluut een groot talent. Ze heeft nu al een ongelooflijk volwassen interpretatie met logische lijnen en intelligente fraseringen.”

En dat terwijl Valentina op de basisschool erg onzeker was… Ze bekent: „Ik werd vaak geplaagd. Kinderen vonden mij niet normaal en begrepen niet waarom ik zoveel studeerde. Ik voelde me erg eenzaam en buitengesloten. Maar daar ben ik nu helemaal overheen. Sinds ik op de middelbare school zit, heb ik leuke vriendinnen. Ik heb het druk en kan niet overal aan deelnemen, maar de keren dat ik dan wel kan, ervaar ik als extra leuk.”

Wibi stelt vast: „In de toekomst zal Valentina een keuze moeten maken tussen haar piano- of musicalcarrière. Het gaat om totale overgave en devotie. Het is belangrijk dat zij het plezier in het spelen behoudt, evenals haar diepe passie voor de muziek en de piano. Ik houd nu al zo erg van haar bijzondere en expressieve manier van pianospelen, maar er zit nog veel en veel meer in. Zij kan nog tien keer mooier en beter gaan spelen! Zij zal nog meer moeten werken aan ontspannen techniek en met nóg meer overgave tijdens het spelen en dan hoor je een werkelijk adembenemende en ontketende Valentina!”